پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
151
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
بعد از ظهر همان روز كه اول مارس بود ، شاه كه نمىتواند آرام بماند و مدتى در يك محل ساكن شود ، به اتفاق زنان حرم عازم شكارگاهى كه در چهار فرسنگى فرحآباد قرار دارد شد و چند روز در آنجا ماند . به اين ترتيب من نتوانستم پاسخى دريافت كنم ، ولى در تمام اين مدت حسينبيگ مهماندار و همچنين تختهبيگ مهماندار خاص ، با من در تماس بودند و بسيار تعارف مىكردند و سخنان ملاطفتآميز مىگفتند . در مورد تعارف كردن و از جهات بىشمار ديگرى كه شايد يك روز دربارهء آنها مطالبى بنويسم ، ايرانيان خيلى به مردم ناپل شباهت دارند . سرانجام يك شب شاه به فرحآباد مراجعت كرد . تختهبيگ بلافاصله قاصدى نزد من فرستاد و پيغام داد كه بهطور تفصيل دربارهء مسافرتم مطالبى بهطور شفاهى به اطلاع شاه رسانيده است و به محض اينكه باران كمى آرام بگيرد ، خودش براى توضيحات بيشتر به نزدم خواهد آمد . چون باران شديد و تقريبا مداوم بود ، آمدن تختهبيگ تا سهشنبهء سيزدهم مارس به تأخير افتاد . وى آن روز به ديدنم آمد و پس از ملاقات گفت كه شاه با علاقه به گزارشش گوش فرا داده و حتى دربارهء جزئيات سؤالاتى كرده و به او دستور داده است بيش از پيش مرا ديدن كند و به صحبت سرگرم سازد ، تا افسرده خاطر نشوم و بالأخره در پايان اضافه كرد كه شاه پيغام داده است نبايد از انتظار تنگحوصله شوم ، زيرا ملاجلال منجم - كه شاه بدون مشورت با او و جز با موافقت او قدمى بر نمىدارد و تصور مىكنم غالبا نيز براى امورى كه مايل به انجام آنها نيست ، به اين بهانه متوسل مىشود - اظهار مىكند فعلا وضع كواكب ، ايام سعدى را نشان نمىدهد و وقت براى ملاقات خارجيان مناسب نيست و به محض اينكه نحوست بر طرف شد ، مرا احضار خواهد كرد و بايد بدانم كه بسيار مورد لطف او هستم . به نظر من شاه تمام اينها را بهانه كرد كه من از تأخير ملاقات ناراحت نشوم و شايد اين تجربه را از سوابق كار با فرنگىهاى ديگرى كه از انتظار زياد اظهار تنگ حوصلگى كرده بودند به دست آورده است . شاه به دلايلى كه خود به آن واقف است و شايد براى حفظ رسوم و حتى از روى هوس خود چنين مىكند و براى ديدار اشخاص عجلهاى از خود نشان نمىدهد و بهخصوص در مورد ملاقات با خارجيان صبر را جايز مىشمارد و منتظر فراهم شدن فرصت مناسب مىنشيند . شايد مىخواهد قبل از ملاقات ، آنها را بهتر بشناسد و بلكه مقاصد ديگرى در بين است كه فقط خود او از آن آگاهى دارد . من كه قبلا از تمام اين جريان مطلع بودم ضمن تشكر از اعلىحضرت اظهار كردم كه قصدم از سفر فقط خدمت شاه است و هر موقع كه مناسب باشد و او